Praca na rusztowaniu, dachu czy krawędzi stropu i praca w wykopie pod sieci lub fundamenty to dwa różne światy, ale łączy je jedno: błąd rzadko kończy się drobnym urazem. Upadek z wysokości i zasypanie ziemią należą do zagrożeń, przy których liczy się zapobieganie, a nie reagowanie po fakcie. Wyjaśniamy, jak dobierać zabezpieczenia, jakich kwalifikacji wymagać od pracowników i które naruszenia powtarzają się na budowach najczęściej.
Spis treści
Zabezpieczenia zbiorowe i indywidualne
Przy pracach na wysokości obowiązuje prosta kolejność: najpierw zabezpieczenia zbiorowe, a dopiero gdy nie da się ich zastosować – środki ochrony indywidualnej. Zabezpieczenia zbiorowe chronią wszystkich, niezależnie od tego, czy ktoś pamięta o szelkach.
Do zabezpieczeń zbiorowych należą m.in.:
- balustrady z poręczą, poprzeczką pośrednią i krawężnikiem na krawędziach stropów, dachów i pomostów;
- przykrycia i wygrodzenia otworów w stropach;
- siatki ochronne i siatki bezpieczeństwa;
- podesty i rusztowania zamiast drabin przy dłuższych pracach.
Gdy konieczne są środki indywidualne, sprzęt musi tworzyć kompletny system: szelki bezpieczeństwa, linka z amortyzatorem lub urządzenie samohamowne oraz pewny punkt kotwiczenia. Przed każdym użyciem pracownik powinien sprawdzić stan sprzętu, a egzemplarz, który zatrzymał upadek, wycofać z użytku.
W wykopach głównym zagrożeniem jest osunięcie się ścian. Ochronę zapewnia odpowiednie nachylenie skarp albo obudowa ścian dobrana do rodzaju gruntu i głębokości. Równie ważne są bezpieczne zejścia do wykopu, balustrady lub wygrodzenie przy krawędzi w miejscach dostępnych dla ludzi oraz składowanie urobku i materiałów w bezpiecznej odległości od krawędzi. Stan ścian wykopu może się zmienić po intensywnych opadach, rozmarznięciu gruntu czy przy drganiach od ciężkiego sprzętu. W takich sytuacjach przed ponownym wejściem ludzi warto sprawdzić, czy skarpy i obudowa nadal spełniają swoją funkcję.
Uprawnienia i szkolenia
Do prac na wysokości i w wykopach nie wystarczy ogólne szkolenie BHP. Pracownicy potrzebują:
- aktualnego orzeczenia lekarskiego, które obejmuje pracę na wysokości, jeśli taką wykonują;
- instruktażu stanowiskowego dotyczącego konkretnej roboty, obejmującego m.in. używanie sprzętu chroniącego przed upadkiem i postępowanie w razie zagrożenia;
- wymaganych uprawnień przy obsłudze maszyn i urządzeń, np. koparek, podestów ruchomych czy żurawi;
- kwalifikacji do montażu rusztowań, jeśli je stawiają.
Przed rozpoczęciem robót szczególnie niebezpiecznych warto przygotować instrukcję bezpiecznego wykonywania robót. Opisuje ona kolejność czynności, zagrożenia i sposób ich ograniczenia dla danej roboty, a pracownicy powinni zostać z nią zapoznani przed wejściem na stanowisko.
Najczęstsze naruszenia
Kontrole na budowach ujawniają powtarzające się problemy:
- ściany wykopu bez umocnienia lub ze zbyt stromymi skarpami;
- urobek składowany tuż przy krawędzi wykopu;
- brak bezpiecznego zejścia i wyjścia z wykopu;
- przebywanie w wykopie lub w zasięgu pracującej koparki;
- niekompletne balustrady i nieprzykryte otwory w stropach;
- szelki noszone, ale niepodpięte do żadnego punktu kotwiczenia;
- sprzęt chroniący przed upadkiem bez sprawdzenia jego stanu.
Większość z tych sytuacji nie wynika z braku sprzętu na budowie, ale z pośpiechu i przekonania, że „to tylko na chwilę”.
Rola nadzoru BHP
Warunki na budowie zmieniają się codziennie, dlatego zabezpieczenia trzeba sprawdzać na bieżąco, a nie raz na etap. Nadzór BHP na budowie pozwala wychwycić braki, zanim ktoś wejdzie na niezabezpieczoną krawędź lub do nieumocnionego wykopu.
BHP Prometeo z Komornik, pełniące funkcję koordynatora ds. BHP na budowach w Poznaniu i okolicach, w ramach nadzoru kontroluje m.in. prace niebezpieczne, stosowanie środków ochrony indywidualnej, stan techniczny sprzętu i oznakowanie terenu budowy. Sprawdza też dokumentację pracowniczą, w tym szkolenia i orzeczenia lekarskie, opracowuje instrukcje bezpiecznego wykonywania robót i na bieżąco raportuje wyniki kontroli. To praktyczne wsparcie dla każdej firmy, która chce, by BHP na budowie działało także wtedy, gdy kierownik jest zajęty harmonogramem.
Jeśli planujesz roboty na wysokości lub w wykopach, skontaktuj się z BHP Prometeo.
BHP Prometeo
Adres: ul. Żabikowska 88, 62-052 Komorniki
Telefon: 668 409 789
Strona: https://www.bhp-prometeo.pl/nadzor-bhp-nad-budowa-poznan/